تهران غرق در آواز شجریان

برای دیدن تصویر در اندازه اصلی اینجا کلیک کنید
هر چند بسياري تصور مي کردند که اجراي استاد با گروه شهناز ، تکرار اجراهاي وي با اين گروه در فصل گذشته است ، با اين همه تمامي صندلي هاي تالار وزارت کشور ، از سيل مشتاقان شنيدن صداي شجريان کاملا پر شده بود.
اين در حالي بود که استاد بخش اول برنامه خود را به "آواز" اختصاص داد، که در اجراي فصل گذشته چنين نبود . صداي ملکوتي شجريان به گاه خواندن قطعه آوازي " اگرچه باده فرح بخش و باد گلريز است" با شعري از حافظ ، بسياري از حضار را به ياد نوع خواندن مناجات ربناي استاد که هم اکنون در آستانه ثبت در ميراث فرهنگي اين مرز و بوم است ، انداخت.
گاه آوازها به بداهه خواني نزديک مي شد ، و در اين ميان هر يک از اعضاي 12 نفره گروه شهناز فرصت مي يافتند که به تک نوازي يا دو نوازي با صداي وي بپردازند.
آوازهايي که بيشتر بر اشعار حافظ خوانده شد ، و در قطعه اي دو بيتي هاي محلي را شجريان خواند که جمعيت را غرق سرور ساخت. (به گواه جمعیت حاضر در سالن این محلی خوانی بسیار دل نواز و روح افزای بوده )
شجريان بخش اول کنسرت خود را با تصنيفي از شعر حافظ ، با مطلع " يوسف گم گشته باز آيد به کنعان غم مخور" به پايان برد که ساخت ملودي نه تنها اين تصنيف که تمام قطعات آوازي اجرا شده در بخش اول کنسرت را خود برعهده داشت.
سن اجراي برنامه نيز به نحوي بسيار زيبا با خطي شکسته نستعليق تکرار همين غزل از حافظ بود ، که در رديف هايي ديواره اي ، بخش هايي از اين غزل را متبلور مي ساخت.
اما اين تمامي ماجرا نبود. استاد در کنسرت جديد خود از ساز " صراحي" و نوعي "سنتور" که مي توان آن را " سنتور باس" ناميد در بخش دوم اجراي خود رونمايي کردند.
سازهايي که به گفته استاد حاصل 47 سال زحمت ايشان براي ارتقاي سازهاي ايراني بوده است.
استاد در بخش دوم ، در معرفي ساز صراحي گفت ، اولين تجربه ساخته شده
صراحي که اندازه آن آلتو است و سيم "آلتو" بر آن مي افتد . برای دیدن تصویر بزرگ اینجا کلیک کنید
صدايش نزديک به سازهاي خراسان است. اما اين ساز مانند سازهاي خانواده ويلن(ویولن) مي تواند اندازه هاي متفاوت داشته باشد.
شجريان اين اجازه را به گروه دادند که هر يک در معرفي سازهاي جديد به تک نوازي بپردازند، و رامين صفايي نوازنده سنتور ، صداي دل انگيز سنتور ساخت استاد را در تالار به نوا درآورد. سازي که زخمه هايش غمگين تر و به جان نشين تر از سنتور بود.
هم چنين سينا جهان آبادي ، صراحي نواخت که مي توان اين اقدام را که به دست توانگر شجريان صورت گرفته است ، اقدمي براي اعتلاي سازبندي در رديف دستگاهي ايران بي گمان به شمار آورد.
در اين برنامه ، اين بار همايون در جايگاه حضار نشسته بود و دل به صداي پدر و استادش سپرده بود. هم چنين " رايان" ديگر فرزند استاد که يازده سال دارد، و راه پدر را او نيز ادامه مي دهد، در اين کنسرت در جمع تماشاچيان حضور داشت.
کنسرت استاد و گروه دستان(فاحش ترین اشتباهی که می توان کرد استفاده از کلمه دستان بوده که این کار از خبرگزاری رسمی ایرنا برآمده است) در بخش دوم بيشتر به اجراي تصانيف اختصاص داشت که آهنگسازي آن را مجيد درخشاني انجام داده بود ، هر چند در اين بخش نيز ملودي برخي از تصانيف ساخته استاد بود.
به طور کل مي توان گفت، استاد به دور از هياهويي که امروزه هر گروهي ، مدعي نوآوري در رديف دستگاهي ايران است، با طمانينه خاص خود ، با اشعاري از مولانا، حافظ ، و سعدي، شاهکارهايي از آواز ايران را به نمايش گذارد ، و هم چنين نشان داد که نه تنها در خواندن ، که در ساخت دستگاههايي که سازبندي ايران را اعتلا بخشد، بي توقع و هياهو گام بر مي دارد، که نام وي بالاتر از چنين کارهايي است.
در اين برنامه ، حسين رضايي نيا، با دف و دايره، حميد قنبري، با تمبک، کاوه معتمديان، با کمانچه، سينا جهان آبادي، با کمانچه و صراحي، شاهو عندليبي، با ني، رادمان توکلي، با تار ، مجيد درخشاني ، با تار ، مزگان شجرين(شجریان) ، با سه تار، مهرداد ناصحي ، با قيچک آلتو وصراحي ، حامد افشاري، با قيچک باس، سحر ابراهيم، با قانون، رامين صفايي، با سنتور، مهدي اميني ، با رباب و بم تار، و محمد رضا ابراهيمي با عود ، شجريان را همراهي کردند.
برنامه استاد شجريان که از شب گذشته در تالار بزرگ وزارت کشور آغاز شد روزهاي نوزدهم ، بيست و يکم و بيست و دوم مهرماه ادامه مي يابد.
هم چنين استاد ، از 28 مهرماه به نفع تامين هزينه خانه موسيقي که به علت بدهي به شهرداري ، هنوز متعلق به اهالي موسيقي نيست ، در تالار وزارت کشور ، به مدت دو شب برنامه اجرا خواهند کرد.
پی نوشت:
۞ این گزارش هم به مانند گزارش های دیگر خبرگزاری های رسمی ایران خالی از اشکال نبود(خوشبختانه)استفاده از کلمه ..گروه دستان..عجیب ترین ..فاحش ترین..نامتناسب ترین واژه ای بود که می توان نسبت به این کنسرت به کار برد.اگر تمامی دانشمندان زبان شناسی جمع می شدند و کلمه ای بی ربط در رابطه با این کنسرت جست و جو می کردند.نمی توانستند کلمه ای به این خوبی پیدا کنند.ما اینجا از حضور خبرنگار ارجمند ایرنا تشکر می نمایییم.
۞ بدون اغراق و در نظر گرفتن اشتباهات خبرنگار محترم .این گزارش توانسته بخوبی حس موجود در سالن را به من نوعی منتقل کند.از اینجا از خبرنگار محترم باز هم تشکر می نماییم.
۞ هم چنین می توانید گزارش خبرگزاری میراث فرهنگ را از اینجا ملاحظه فرمایید.
۞ با تشکر از دوست خوبم علی میرزایی به خاطر گوش زد کردن غلط املایی در قسمت پی نوشت(به اشتباه ..فاهش نوشته شده بود که تصحیح شد.)
۞ بلیت های کنسرت شهناز در جشن خانه موسیقی در روز سه شنبه به فروش می رسد..اصل خبر را در اینجا می توانید ببنید.
گزارش خبرگزاری ایرنا
آواز محمدرضا شجريان با همنوازي گروه «شهناز»، شامگاه گذشته و در آخرين روزهاي نخستين ماه پاييز در تالار بزرگ كشور طنينانداز شد و با اجراي دوباره «مرغ سحر» به پايان رسيد.
نخستين شب از كنسرت محمدرضا شجريان و گروه «شهناز» شامگاه گذشته درحالي آغاز شد كه جمعيت انبوهي تمامي صندليهاي اين مجموعه را پُركرده بود و مثل تمام اجراهاي اين گروه بليتهاي آن مقابل درهاي ورودي توسط مردم و البته بههمان قيمت واقعي آن به فروش ميرسيد و بعد از ورود تماشاگران، داخل مجموعه تمامي بليتها توسط دستگاه چك و در كامپيوتر ثبت ميشد.
اين درحالي بود كه با وجود بازشدن درهاي ورودي تالار از دقايقي قبل از ساعت ۲۰ بازهم، اين برنامه با تاخيري 45 دقيقهاي(اینا ساعتشان هم مشکل داره بابا ۳۰ دقیقه ای) آغاز شد و با اجراي چهارساعته تا يك بامداد ادامه داشت.
گروه «شهناز» بخش اول اين كنسرت را با عنوان «مرغ خوشخوان» كه تمام قطعات آن از ساختهي محمدرضا شجريان و با تنظيم مجيد درخشاني بود در دستگاه «شور» و با اجراي پيشدرآمدي آغاز كرد.
«سوزني»، «زخمهي تار» و «ضرب تنبك» بههمراه «صراحي» ساز جديدش و «سهتار» و «قيچك» ،
«رباب»، «عود»، «قانون» و «سنتور» و با ناي «به بانگ چنگ مخور مي كه محتسب تيز است» ادامه يافت و شجريان تصنيف «پيام نسيم» را چنين خواند:

«به آب ديده بشوييم خرقهها از مي
كه موسم فرح(ورع) و روزگار پرهيز است»
«زكوي يار ميآيد، نسيم باد نوروزي
از اين باده (ار)مدد خواهيم(خواهی)، چراغ دل برافروزيم(برافروزی)»
و سپس با تكنوازي «بمتار(بم ساز)» كه از سازهاي ساختهي خود شجريان بود، برنامه با سازوآواز، چهار مضراب، آواز مثنوي و نهايتا اجراي تصنيف «مرغ خوشخوان» ادامه پيدا كرد.
«يوسف گمگشته بازآيد به كنعان غممخور
كلبهي احزان شود روزي گلستان غممخور»
بعد از استراحت بيستدقيقهاي گروه در بخش دوم محمدرضا شجريان با خيرمقدم بهتمام حاضران و تشكر از مسوولان وزارت كشور و تالار كه نهايت همدلي و همراهي را با او و گروهش داشتند، گفت: دراين برنامه علاوه براجراي قطعاتي، قصد داشتيم تا سهساز جديدي را كه از ساختههاي خودم است به شما معرفي كنم. (قطعا این جمله مشکل نگارشی داره)
او اضافه كرد: ساز «صراحي» همان طور كه در بروشورهاي برنامه دربارهي آن توضيح دادهام، از خانوادهي «كمانچه» و «قيچك» است و امكانات سازهاي خانواده «ويولن» را از نظر نوازندگي و وسعت صدا دارد، كه درحال حاضر بيشترين نياز ما چهار اندازه «سوپرانو»، «آلتو» ، «باس» و «كنترباس» دراين ساز است و امكان ويژهي آن تعويض صفحهي آن است كه باعث تغيير در رنگ صوتي اين ساز ميشود و اين صفحه كه حكم تارهاي صوتي ساز را دارد، پوستي و گاه پوست همراه با چوب است و اين ساز را نوازندگان كمانچه، قچك، ويولن، ويولنسل و كنترباس به راحتي ميتوانند بنوازند.
به گزارش ايسنا، دراجراي شبگذشته گروه شهناز، در بخش «شور» سينا جهان آبادي و در بخش «همايون» مهرداد ناصحي با اجراي «آلتو» اين ساز را نواختند.
شجريان در ادامهي صحبتهاي خود با اشاره به معرفي دوساز ديگر دستسازش، گفت: از سال 1340 روي سنتور و زيباتركردن صداي آن كاركردهام و اين اواخر با تحقيقات تخصصي كه روي آن داشتم به نتايج خوبي رسيدم تا كيفيت صدا را هم بالا ببرم، بهطوريكه همه جاي ساز سنتور صدايي يكدست داشته باشد.
اوهمچنين دربارهي ساز «بمتار(بم ساز)» هم توضيح داد: طي همهي اين سالها نياز بود تا صداهاي بيشتري براي بم اركستر داشته باشيم و بعد از جستوجوي بسيار براي پيداكردن سيمهاي مختلف در تمام دنيا، موفق به طراحي بمتار (بم ساز)شدم.
او ادامه داد: متاسفانه فرصت كافي نداشتيم تا نتهايي هماهنگ با اجراي گروه براي اين ساز بنويسيم و تنها اجرايي مجزا براي ساز در نظر گرفتيم، ولي در برنامههاي آينده گروه، قطعا نتهايي هماهنگ با بقيهي گروه براي آن تنظيم خواهيم كرد.
بعد از توضيحات شجريان پيش درآمد بخش دوم اين كنسرت با تكنوازي رامين صفايي كه با سنتور ساختهي شجريان، ادامه پيدا كرد و درادامه قطعات «زنگ شتر» برگرفته از رديف ميرزا عبدالله ، ساز و آواز (غزل حافظ)، تصنيف «چشمياري» ساختهي محمدرضا شجريان با تنظيم مجيد درخشاني كه از غزليات حافظ بود، تصنيف «باد صبا» ساختهي حسامالسلطنه مراد و تنظيم مجيد درخشاني از سرودههاي ملكالشعراي بهار، آواز شوشتري از سرودههاي سعدي، چهارده مضراب «بيداد» از ساختههاي مجيد درخشاني، سازوآواز با غزل سعدي و با تصنيف «رندان مست» ساختهي مجيد درخشاني باغزل مولانا كه همگي در دستگاه همايون اجرا شدند.
براساس اين گزارش، باوجود طولانيشدن برنامه و با وجود اينكه پاسي از نيمهشب گذشته بود، بعد از پايان قطعات بخش دوم كنسرت و با بلندشدن گروه اجرايي، براي چندمين بار تماشگران درخواست اجراي «مرغ سحر» را داشتند كه گروه با اجراي «مرغ سحر» نخستين شب از كنسرت خود را پايان داد.
۞ پی نوشت:
دوستان عزیز شجریانی برای مشاهده تصاویر شب اول کنسرت استاد شجریان می توانند از لینک های زیر استفاده کنند.
۞۞ بخش اول تصاویر کنسرت ......... ۞۞ بخش دوم تصاویر کنسرت
۞۞ بخش سوم تصایر کنسرت ......... ۞۞ بخش چهارم تصاویر کنسرت
۞۞ بخش پنجم تصاویر کنسرت .......... ۞۞ بخش ششم تصویر کنسرت
۞۞ بخش هفتم تصاویر کنسرت
۞ گزارش خبرگزاری فارس از شب اول کنسرت را می توانید از اینجا و خبرگزاری مهر رو از اینجا ملاحظه فرمایید.
۞ در شب اول کنسرت از صدابرداری ضعیف به مانند کنسرت قبل خبری نبوده است.و خوش بختانه از گرفتگی صدای استاد هم در خبرگزاری های رسمی سخنی به میان نیامده است.
۞ در ضمن غلط های املایی و اشتباهای داخل متن با رنگ قرمز نشان داده شده است.